Kariyer · Giriş
Rüzgâr türbini teknisyeni nasıl olunur
Bu soruyu bana en çok soruyorlar. İnternetteki cevapların çoğu birbirinin kopyası ve hiçbiri kule dibinden yazılmamış. Ben 2013'te Enercon'da çelik beton kule montajıyla başladım; bugün Aliağa ve Bergama sahalarında servis teknisyeniyim. Aşağıda kendi geçtiğim yolu ve yanımda çalışan onlarca kişinin nasıl girdiğini sıraya koydum.
Kısa cevap
Belirli bir bölümü okumak şart değil. Sırayla şunlar gerekiyor:
- Yüksekte çalışmaya elverişli sağlık raporu. Bunu alamıyorsanız diğer adımların hiçbirinin anlamı yok; ilk iş budur.
- GWO Basic Safety Training (BST). Dört modül, dört gün. Sertifikasız hiçbir sahaya giremezsiniz. Detayı ayrı sayfada.
- B sınıfı ehliyet ve okuyabildiğiniz kadar teknik İngilizce. Servis dokümanları ve hata kodları İngilizce; konuşmanız şart değil, okumanız şart.
- Montaj sezonunda bir montaj ekibine giriş. Kurulum projeleri toplu alım yapar; servise girmekten kolaydır ve sahayı en hızlı orada öğrenirsiniz.
Bir uyarı: sertifikayı cebinizden ödemeden önce iş görüşmelerine girin. Bazı firmalar işe aldıkları kişinin GWO eğitimini kendileri karşılıyor. Sırayı ters çevirirseniz gereksiz para harcayabilirsiniz.
Kim bu işi yapabilir
Sahada işe alırken diplomaya bakılmaz. Üç şeye bakılır ve üçü de öğrenilebilir şeyler değil — ya vardır ya yoktur:
- Yükseklikle aranız. 80–120 metrede, dar bir çelik borunun içinde, asansör bozulduğunda merdivenle çıkabiliyor musunuz? Kapak açıldığında dışarı adım atabiliyor musunuz? Bunu eğitimde anlarsınız, sahada değil — o yüzden GWO eğitimindeki kurtarma senaryosu iyi bir testtir.
- Elinizle iş yapabilmek. Anahtar tutmuş, cıvata sıkmış, bir şeyi sökmüş takmış olmak. Otomotivden, tarım makinesinden, tersaneden gelen arkadaşlarım sahaya en hızlı uyum sağlayanlardı.
- Teknik İngilizceyi okuyabilmek. Servis kılavuzu, hata kodu açıklaması, üretici bülteni — hepsi İngilizce. "Replace the pitch battery pack" cümlesini sözlüksüz anlıyorsanız yeterli.
Bu iş kime uygun değil
Dürüst olmak gerekirse birkaç kişiye "bu işi yapma" dedim. Kimlere:
- Yükseklikte panikleyen. Cesaret meselesi değil, fizyoloji meselesi. Kurtarma anında panikleyen bir kişi kendini değil, ekibi riske atar.
- Evden uzak kalamayan. Montaj sezonunda haftalarca sahada olursunuz; servis tarafında bile vardiya ve nöbet var.
- Sırt, diz veya kalp problemi olan. Sağlık raporu bunu zaten eler ama raporu "ayarlayarak" giren birinin sonu iyi olmuyor.
- Prosedürü angarya sanan. Bu meslekte LOTO uygulamamak, kalabalıkta silahı emniyetsiz taşımak gibidir. Kurala tahammülü olmayan kalmıyor.
Yaş meselesi. Bana en çok sorulan ikinci şey bu. Sahada 19 yaşında da gördüm, 45 yaşında ilk kez kuleye çıkanı da. Belirleyici olan yaş değil, sağlık raporu ve öğrenme isteği. Ama şunu söyleyeyim: 35 üstünde başlıyorsanız montaj tarafında değil, servis veya devreye alma tarafında ilerlemeyi hedefleyin — beden daha az yıpranır, tecrübeniz daha çok işe yarar.
Hangi okul, hangi bölüm
Benimki otomotiv mekanik teknolojisi önlisansıydı. Yanımda çalışan arkadaşlarım elektrik, elektromekanik, makine, mekatronik mezunuydu. Bazıları hiç bu bölümleri okumadan, gemi sanayiinden ya da endüstriyel bakımdan geldi. Yani tek bir kapı yok — ama bazı kapılar daha geniş.
| Geldiğiniz yer | Sahada size ne kazandırır | Nerede zorlanırsınız |
|---|---|---|
| Elektrik / elektromekanik | Konvertör, pano, koruma röleleri, arıza tespiti. Uzun vadede en çok kapı açan alan; ücret pazarlığında en güçlü kart. | Tork, gerdirme ve büyük bileşen işlerinde ilk yıl geriden başlarsınız. |
| Makine / mekatronik | Gear box, yataklar, hidrolik, tork ve gerdirme. Büyük bileşen değişimlerinde aranan profil. | Elektrik arızasında ekibe bağımlı kalırsınız; ikinci yılda kapatın. |
| Otomotiv / endüstriyel bakım | El becerisi ve arıza mantığı hazır gelir. Benim geldiğim yol bu. | Yüksek gerilim ve kontrol tarafı tamamen yeni gelir. |
| Tersane / gemi sanayii | Yükseklik, kapalı alan ve prosedür kültürü hazır. Denizüstüne geçmek isteyene ciddi avantaj. | Dönen makine ve elektrik tarafı sıfırdan öğrenilir. |
| Meslek lisesi, üniversite yok | Montaj ekiplerine giriş mümkün. Sahada önlisans mezunu çok teknisyen var, lise mezunu da var. | Saha yöneticiliği veya mühendislik tarafına geçişte diploma sorulur. |
Lisans şart mı
Hayır. Ama şunu net söyleyeyim: lisans, ilk işe girerken değil, sekizinci yılda işe yarıyor. Saha yöneticiliği, devreye alma sorumluluğu veya üretici tarafında teknik ofis rolüne geçmek isterseniz diploma sorulur. Sahada kalmayı düşünüyorsanız önlisans fazlasıyla yeterli.
Enerji sistemleri mühendisliği okumak mantıklı mı
Bu bölümden mezun birkaç arkadaşım var. Sahaya teknisyen olarak girenler diğerlerinden daha hızlı ilerlemedi — çünkü ilk yıl herkes aynı işi yapıyor: yağlama, cıvata kontrolü, temizlik, malzeme taşıma. Fark üçüncü yıldan sonra açılıyor. Sadece "rüzgâr" yazdığı için o bölümü seçmeyin; elektrik veya makine okuyup GWO alarak da aynı yere gelirsiniz, üstelik daha çok sektörde iş bulabilirsiniz.
Gereken belgeler
Sıralama önemli. Sağlık raporu olmadan eğitim almanın, eğitim olmadan başvurmanın anlamı yok.
- Sıra 01
Yüksekte çalışma sağlık raporu
Denge, kalp, tansiyon ve genel fiziki uygunluk bakılır. Bazı merkezler epilepsi ve vertigo öyküsünü ayrıca sorar. Bunu bir işyeri hekimi veya yetkili sağlık kuruluşu verir; GWO eğitimine kayıtta da bir sağlık beyanı doldurursunuz.
- Sıra 02
GWO Basic Safety Training (BST)
Yüksekte çalışma ve kurtarma (2 gün), ilk yardım (1 gün), yangın farkındalığı (yarım gün), manuel taşıma (yarım gün) — toplam dört gün. Sertifika iki yıl geçerli. Denizüstüne gidecekseniz Sea Survival modülü eklenir. GWO sayfasında modül modül anlattım.
- Sıra 03
B sınıfı ehliyet
Neredeyse zorunlu. Saha içi ulaşımı çoğu zaman kendiniz yaparsınız; türbinler arası mesafe kilometrelerle ölçülür ve arazi yolu sürmeyi bilmek gerekir.
- Sıra 04
İSG ve yüksekte çalışma belgesi
Türkiye'de 6331 sayılı kanun kapsamında işverenin vermesi gereken eğitimler var. Bunlar GWO'nun yerine geçmez — GWO uluslararası sektör standardı, bu ise yasal zorunluluk. İkisi ayrı ayrı istenir.
- Sıra 05
Askerlik ve pasaport
Yurt dışı projelere çıkacaksanız askerliğin tamamlanmış olması beklenir. Pasaportu şimdiden çıkarın: Avrupa montaj projesi teklifi geldiğinde iki hafta içinde yola çıkmanız istenebilir, bunu ben yaşadım.
Sertifika satan yerlerle eğitim veren yerler aynı şey değil. Bir günde "yüksekte çalışma" belgesi veren kurumdan aldığınız kâğıt, kule dibinde işinize yaramaz. Merkez gerçekten GWO akredite mi, kendiniz kontrol edin: nasıl doğrulanacağını yazdım.
Sıfırdan başlayana 12 aylık yol haritası
Bugün hiçbir şeyiniz yoksa, bir yıl içinde sahada olabilirsiniz. Bu takvim gerçekçi; kısaltmak isteyen çok oluyor ama sertifika sırası ve montaj sezonu sizi bekliyor.
Raporu alın. Alamıyorsanız burada durun — kötü haberi bir yıl sonra almak daha pahalı. Aynı ay içinde bir kule maketine çıkma imkânı bulun; yükseklik hissinizi test edin.
Evet, sertifikasız. Üretici servis organizasyonlarına ve montaj taşeronlarına yazın, "GWO eğitimini firma karşılıyor mu" diye açıkça sorun. Karşılayan firmalar var; bu tek soru size bir maaş kadar para kazandırabilir.
Genel İngilizce kursuna gitmeyin. Bir türbinin servis kılavuzunu bulun ve sözlükle okuyun. İki ay sonra hata kodu açıklamalarını çevirisiz anlarsınız. Sözlükteki 148 terim tam olarak bunun için var.
Firma karşılamıyorsa kendiniz alın — ama akredite merkez olduğunu doğruladıktan sonra. Kurstan sonra WINDA kaydınızı kontrol edin; sertifikanız orada görünmüyorsa kâğıdın hükmü yok.
Aşağıda kötü ve iyi örneği yan yana koydum. Sertifikaları ve geçerlilik tarihlerini en üste alın; işe alan kişi ilk baktığı şeydir.
Kurulum projeleri ilkbahar–sonbahar arasında toplu alım yapar. Bu pencerede montaj ekiplerine giriş, servis ekiplerine girmekten belirgin şekilde kolaydır. Ben de oradan girdim.
Size önce temizlik, yağlama, cıvata kontrolü ve malzeme taşıma verilir. Bunu küçümseyen ilerlemiyor. Yağ değişimi yaparken gear box'ın nasıl çalıştığını, tork uygularken neden o değerin verildiğini sorun.
Bu takvimi kısaltmanın tek yolu. Bir montaj taşeronunun sezon başındaki toplu alımına denk gelmek. O dönemde firmalar sertifikayı kendileri aldırıp iki hafta içinde sahaya çıkarabiliyor. Sezon başlangıcını kaçırmayın.
Nereye başvurulur
İki tür işveren var ve ikisi çok farklı hayatlar sunuyor.
Enercon, Nordex, Vestas, Siemens Gamesa gibi üreticilerin kendi servis ekipleri. Daha kurumsal, eğitim bütçesi var, ekipman düzgün, prosedür oturmuş. Girmesi daha zor, süreç daha uzun. Uzun vadede özgeçmişinizi taşıyan yer burasıdır.
Santral sahibine hizmet veren firmalar. Daha hızlı iş verirler, sahaya daha çabuk çıkarsınız, daha çok marka görürsünüz. Karşılığında daha çok yıpranır, daha çok yol yaparsınız. Yeni başlıyorsanız girebildiğiniz yerden başlayın — iki yıl sonra seçici olabilirsiniz.
Somut olarak nereye yazılır
- Üreticilerin kendi kariyer sayfaları. İlanı iş sitelerinde yayımlamadan önce oraya koyarlar. Haftada bir bakın.
- Saha sahibi enerji şirketleri. Türkiye'de RES portföyü olan şirketlerin çoğu kendi bakım ekibini büyütüyor.
- Montaj taşeronları. İlan vermeden, ekipteki tanıdıklar üzerinden alım yaparlar. Bu yüzden LinkedIn'de sahada çalışan insanları takip edin ve gerçekten konuşun.
- Kule ve kanat üreticileri. İzmir ve Kocaeli çevresinde üretim tesisleri var; oradan sahaya geçen çok kişi tanıyorum.
Bir kişiyle konuşmak, elli başvurudan iyidir. Sahaya giren insanların çoğu ilanla değil, bir tanıdığın "yeni adam arıyoruz" demesiyle giriyor. Bu bir kayırma meselesi değil: ekip, kule dibinde yanında duracak kişiyi tanımak istiyor. Sektördeki insanlarla konuşmaya başlayın — bana da yazabilirsiniz.
Özgeçmiş: kötü ve iyi
İşe alan kişi teknisyen. Otuz saniyede bir özgeçmişe bakıyor ve tek bir şey arıyor: bu adam sahada ne yapmış? "Takım çalışmasına yatkın" cümlesi ona hiçbir şey söylemiyor.
Takım çalışmasına yatkın, öğrenmeye açık, disiplinli bir teknisyenim. Enerji sektöründe kariyer yapmak istiyorum. Bakım ve onarım konusunda tecrübeliyim.
Nordex N117 ve Vestas V112 türbinlerinde periyodik bakım. Kanat cıvatalarında hidrolik gerdirme (tork değeri kontrolü ve raporlama), pitch pil paketi değişimi, jeneratör slip ring temizliği. GWO BST — geçerlilik 03/2028.
Hiç saha tecrüben yoksa ne yazacaksın
Bu soruyu çok alıyorum. Cevap: sahaya benzeyen ne yaptıysanız onu. Otomotiv servisinde tork anahtarı kullandıysanız yazın. Tarım makinesi tamir ettiyseniz yazın. Askerlikte jeneratör bakımı yaptıysanız yazın. "Alakasız" sandığınız işler, işe alan teknisyen için el becerisinin kanıtı.
- Sertifikalar en üstte, geçerlilik tarihleriyle birlikte. WINDA ID'niz varsa onu da yazın — ciddiye alındığınızı gösterir.
- Marka ve model adı geçsin. "Rüzgâr türbini bakımı" değil, "N117 Delta". Arama yapan İK yazılımı da, okuyan teknisyen de model adına takılır.
- Sayı verin. Kaç türbin, kaç saha, kaç ay. "300+ türbine dokundum" cümlesi bir cümlede on yıl anlatır.
- Ehliyet, pasaport, askerlik durumu tek satırda en alta. Sorulmadan cevaplanmış olur.
- İki sayfayı geçmeyin. Sahadan gelen kimse üçüncü sayfayı okumuyor.
Mülakatta ne sorulur
Teknisyen mülakatı iki kısımdır: teknik bilgi ve emniyet refleksi. İkincisi daha belirleyicidir — teknik bilgiyi öğretebilirler, emniyet refleksini öğretemezler.
"Yükseklikten korkuyor musun?"
"Yalnız başına kuleye çıkman gerekse ne yaparsın?"
"LOTO nedir, neden yapılır?"
"Tork ile gerdirme arasındaki fark nedir?"
"Bir alarm gördün, ne yaparsın?"
"Vardiyaya ve uzun süre sahada kalmaya uygun musun?"
Sizin sormanız gereken sorular
- Ekipte kaç kişiyiz, kaç türbine bakıyoruz? (İş yükünü gösterir.)
- GWO eğitimi ve tazelemesi kime ait?
- Yol, konaklama ve yemek nasıl karşılanıyor?
- Bu rakam brüt mü, saha primi dahil mi? Teklifi doğru okumanın yolunu ayrı sayfada anlattım.
- İlk altı ayda hangi eğitimleri alacağım?
İlk yıl neye benzer
Beklentiyi baştan kuralım: ilk yıl kimse size arıza çözdürmez.
- İlk üç ay
- Temizlik, yağlama, cıvata kontrolü, malzeme taşıma, kule içi düzen. Bu işleri küçümseyenlerin ilerlemediğini onlarca kez gördüm. Bu dönemin gerçek işi soru sormak.
- 3–6 ay
- Periyodik bakım listesinde bağımsız kalemler almaya başlarsınız. Tork anahtarı sizde, ama değerleri hâlâ kontrol ettirirsiniz. İlk kez tek başına nacelle'de kaldığınız dönem.
- 6–12 ay
- Arızaya ekiple çıkarsınız, ölçüm alırsınız, raporu siz yazarsınız. Marka eğitimlerinin ilki bu dönemde gelir. Yıl sonunda "hangi tarafa gideceğim" sorusu belirir.
- Fiziksel gerçek
- İlk ay kaslarınız ağrır, eller nasır tutar, ikinci haftada merdiven kolaylaşır. Sırtınızı korumayı manuel taşıma modülünde öğrettikleri gibi yapın — bu meslekte sırt erken gider.
İkinci yılda seçim
İki üç yıl sonra bir yöne kayarsınız: elektrik arıza, büyük bileşen değişimi, kanat, devreye alma veya saha yöneticiliği. Şunu bilerek seçin: hem mekanik hem elektrik yapabilen teknisyen sayısı azdır ve bu ikisini birden bilenin pazarlık gücü belirgin şekilde yüksektir. Ben bu yüzden ikisini de bırakmadım.
En sık yapılan altı hata
- Hata 01
Sertifikayı önce almak
Firmaya sormadan cebinden ödemek. Karşılayan firmalar var; önce sorun.
- Hata 02
Akredite olmayan merkezden eğitim
Ucuz olduğu için seçilen merkez, WINDA'da görünmeyen bir kâğıt veriyor. Para da zaman da gidiyor. Doğrulama üç dakikalık iş.
- Hata 03
Montaj sezonunu kaçırmak
Kasımda başvurup "kimse dönmüyor" demek. Toplu alım ilkbaharda.
- Hata 04
Genel İngilizce kursuna gitmek
Size gereken konuşma değil, servis dokümanı okumak. Doğrudan kılavuz okuyun.
- Hata 05
İlk yılı küçümsemek
"Ben yağlamaya gelmedim" diyen kişi, arıza çözmeyi öğretecek kişiyi karşısına almış oluyor.
- Hata 06
Teklifi baz maaştan okumak
Yol, konaklama, yemek ve saha primi hesaba katılmadan yapılan karşılaştırma yanlış sonuç veriyor. Teklif okuyucuyu deneyin.