Sahadan sorun, cevabı herkese kalsın

Tek bir doğru bölüm yok. Sahada en sık gördüğüm profiller elektrik, elektrik-elektronik, makine, mekatronik ve otomotiv teknolojisi mezunları. Ben otomotiv mekanik teknolojisi önlisansından geldim ve elektrik tarafını sahada öğrendim; tersini yapan çok arkadaşım var. İşveren aslında iki şeye bakıyor: temel elektrik ve mekanik mantığını kurabiliyor musunuz, ve yükseklikte disiplinli çalışabilecek misiniz. Diploma bu ikisinin garantisi değil, sadece başlangıç noktası.

Çoğu firmada hayır — ama bu bir engel değil, sıra meselesi. GWO Basic Safety Training (yüksekte çalışma, ilk yardım, yangın, manuel taşıma, kurtarma) işe girişte ya da hemen sonrasında istenir. Bazı firmalar işe aldıktan sonra eğitimi kendileri veriyor; bazıları sertifikayla gelmenizi bekliyor. Kendi cebinizden almadan önce başvurduğunuz firmaya sorun: gereksiz yere ödeme yapıyor olabilirsiniz. Sertifikanın iki yılda bir yenilendiğini de baştan bilin.

Dürüst cevap: kısmen. Herkes ilk kez 80 metrede kapağı açtığında bir şey hisseder; bu normal ve zamanla azalır. Ama gerçek bir yükseklik fobisi varsa, bu iş sizi her gün onunla karşı karşıya bırakır ve dikkatinizi işten çalar — dikkat, bu meslekte güvenlik ekipmanı kadar önemli. GWO eğitiminde kule simülasyonunda kendinizi test edebilirsiniz; oradaki tepkiniz iyi bir göstergedir. Kendinizi zorlayarak değil, deneyerek karar verin.

Gün, sahaya çıkmadan önce başlar: iş emri, hangi türbin, hangi iş, hangi ekipman, hava durumu. Rüzgâr yüksekse kuleye çıkılmaz — bu karar tartışılmaz. Kule dibinde LOTO (kilitle-etiketle) ve rotor kilidi; sonra tırmanış ya da asansör. Yukarıda iş, periyodik bakımsa listeye göre, arızaysa teşhise göre ilerler. İnişten sonra rapor, kullanılan malzeme, kalan işler. Bir günde bir türbinde tam bakım bitmeyebilir; iki kişilik ekip için normal bir ritim budur.

Kişisel koruyucu donanımınız eksiksiz: baret (çeneden bağlı), emniyet kemeri, düşme durdurucu, eldiven, gözlük, çelik burunlu ayakkabı. Bunların dışında: su, yiyecek, telsiz veya telefon, kafa lambası. Kuleye çıkardığınız her şeyin bağlı olması gerekir; düşen bir anahtar aşağıda insan öldürür. İlk aylarda en çok işinize yarayacak şey ise küçük bir defter: gördüğünüz her kod, her ölçüm, her prosedür adımı. Altı ay sonra o defter sizin en değerli kaynağınız olur.

Acele. Ekip ne kadar deneyimliyse çıkış öncesi kontrol o kadar kısalır, ve kısalan kontrol bir gün bir şeyi atlar. İkinci sırada, kule içinde iken aşağıda ne olduğunu bilmemek geliyor: alt kattaki panoda çalışan biri varsa, sizin yukarıdaki hareketiniz onu etkiler. Üçüncüsü de en sinsisi: “bir dakikalık iş” diye LOTO yapmadan bir şeye dokunmak. Sahada duyduğum bütün ciddi kazalar bu üç cümleden birinin içinde başlıyor.

Kışın rüzgâr çok, üretim yüksek, ama kule soğuk ve rüzgâr sınırı yüzünden çıkamadığınız günler artar; buzlanma varsa türbinin altına bile yaklaşılmaz. Yazın ise tam tersi: çıkabilirsiniz ama nasel içi 45 derecenin üstüne çıkar, elektronik ısınır, konvertör sıcaklık kodları çoğalır. Yaz ayları aynı zamanda planlı bakım sezonudur çünkü üretim düşük ve duruş daha ucuza gelir. Yani mevsim sadece havayı değil, yaptığınız işin türünü de değiştirir.

İkisini de, ama sırayla. Başlangıçta mekanik tarafı öğrenmek daha kolay ve daha çabuk işe yarar: cıvata, tork, yağlama, hizalama, kaplin, fren. Elektrik tarafı ise sizi uzun vadede ayrıştırır — pano, konvertör, sensör ve kod okuma bilen teknisyen her zaman daha az bulunur. En değerli profil ikisini birden yapabilendir; çünkü bir arızanın mekanik mi elektrik mi olduğunu çoğu zaman ancak ikisini de bilen biri ayırt eder.

Şart değil ama sınır koyar. Türbinin arayüzü, servis kılavuzu, hata açıklamaları ve üretici destek hattı büyük ölçüde İngilizce. Teknik İngilizce, günlük İngilizceden çok daha dar bir kelime kümesi — iki üç yüz kelimeyle kılavuz okunur hâle gelirsiniz. Yurt dışında çalışmak ya da üretici tarafına geçmek istiyorsanız ise İngilizce artık tercih değil, giriş bileti.

Hangisini bulursanız. Markalar arasında mimari farkları var — doğrudan tahrikli bir Enercon ile dişli kutulu bir Nordex ya da Vestas sahada farklı işler çıkarır — ama temel mantık, güvenlik prosedürü ve teşhis yaklaşımı ortak. İlk markanızı seçmeye çalışmak yerine, ilk markanızı iyi öğrenin; ikincisi çok daha hızlı gelir. Birden fazla platform görmüş olmak, birkaç yıl sonra sizi en çok öne çıkaran şey olacak.

Koddan değil, kayıttan. Kodun düştüğü saniyeden geriye doğru açın: ilk düşen kod genelde sorunun kendisi, sonrakiler onun yankısı. Sonra üç soru: sahadaki diğer türbinler de aynı anda kod verdi mi (verdiyse sorun türbinde değil), bu kod ne sıklıkta tekrar ediyor, ve o anda hava ve yük neydi. Bu üç soruyu geçmeden alet çantasını açmayın. Kod kütüphanesi ve arıza ağacı tam bunun için var.

Birkaç yol var ve hepsi sahadan başlıyor. Teknisyenden takım liderliğine, oradan saha sorumluluğuna ve işletme müdürlüğüne giden çizgi en bilinen olanı. İkinci yol uzmanlık: devreye alma, büyük bileşen değişimi, kanat onarımı, durum izleme ya da uçtan uca arıza analizi. Üçüncü yol üretici ya da bağımsız denetim tarafına geçmek: teknik destek, eğitim, bilirkişilik. Hepsinin ortak şartı aynı: sahada geçirilmiş yıl ve kayıt tutma alışkanlığı.

Evet, ve Türkiye’den giden çok teknisyen var. Aranan şeyler net: GWO sertifikaları güncel, İngilizce yeterli, birden fazla platformda deneyim ve temiz bir çalışma geçmişi. Offshore tarafı ayrı bir dünya — ek sertifikalar (deniz hayatta kalma, helikopter tahliyesi) ve farklı bir çalışma düzeni gerektirir, ama ücret de farklıdır. Kararınızı vermeden önce rotasyon düzenini iyi anlayın: iki hafta sahada, iki hafta evde çalışmak herkesin hayat düzenine uymuyor.

Kayıt tutarak. İlk yılında düzgün not tutan teknisyen, üçüncü yılında ekibin en hızlı teşhis koyanı oluyor — çünkü elinde başkasında olmayan bir veri var. İkincisi, öğrendiğinizi anlatın: bir arızayı ekip arkadaşınıza anlatabiliyorsanız gerçekten anlamışsınızdır. Üçüncüsü, güvenlik konusunda taviz vermeyen kişi olun; bu itibar sahada her şeyden hızlı yayılır ve size en çok kapıyı o açar.