Pitch Motor Yüksek Akım — Saha Teşhisi ve Çözüm

Olayın Sırası

Bergama'da, Nordex N117 sitesi. Türbin sabah açılmaya çalışıyor ama pitch sistem devreye giremiyor. SCADA'da Pitch motor phase current high (Motor A) alarmı gelmiş. Teknikyen çağrıldı.

Durum:

• Türbin: Nordex N117/3000
• Yaş: 7 yıl
• Son bakım: 8 ay önce
• Motor akımı: 18A (Normal: 12A, Alarm: >15A)

Saha Teşhisi (Step by Step)

Adım 1: Kanatları Elle Döndürme Testi (2 dakika)

Amaç: Mekanik blokaj var mı?

Protokol:

1. Kontrol sistemini OFF koy (Main breaker)
2. Bir kanatı kanat ucu seviyesinden hafifçe ittir
3. Tüm üç kanatı sırayla dönmeyi dene

Bulgu: Bir kanat (A kanatı) normalden daha sıkı hareket ediyor. Diğer iki kanat rahat.

İlk İçgörü: A kanatının pitch motor redüktöründe mekanik tutuşma var olabilir.

Adım 2: Motor Bobinleri Dirençlerini Ölçme (5 dakika)

Amaç: Motor sarımında açık devreye, kısaya var mı?

Ölçüm: Çok metreyle (Multimeter), 2 kΩ aralığında:

• Faz A — Faz B: 8.2 Ω ✓ (Normal)
• Faz B — Faz C: 8.1 Ω ✓ (Normal)
• Faz C — Faz A: 8.3 Ω ✓ (Normal)

Sonuç: Motor sağlam, sarım açık değil.

Adım 3: Redüktör Yağı Kontrolü (3 dakika)

Amaç: Yağ seviyeleri normal mi? Yağ dokulu mi?

Kontrolü:

• Seviye: Dipstick ile minimum seviyede (Düşük!)
• Renk: Koyu kahve (Normal: açık altın)
• Koku: Yanmış koku var (⚠️ Sorun işareti)
• Parçacık: Metalik parçacık görülüyor

Tanı: Redüktör yağı aşırı ısınmış, aşınma başlamış.

Adım 4: Redüktör İçinden Ses + Titreşim (2 dakika)

Yöntem: Stetoskop veya teskopi soketinin kulak ucunu redüktör konturuna koy.

Bulgular:

• Normal çalışmada: Düşük gürültü (50-60 dB)
• Bu vakada: Şekil değişen gürültü, "çıtırtı" (Gear teeth uyumsuzluğu işareti)
• Titreşim: 3-4 mm/s (Normal: <2 mm/s)

Adım 5: Kanat Pozisyon Sensörlerini Ölçme (3 dakika)

Amaç: Sensor çıkışı doğru mu?

Sonuç: Sensorler tamam. Sorun motor veya redüktörde.

Adım 6: SCADA Veri Kaydı Kontrol Etme

Sorgu: Son 30 günde pitch motor akımı trendi nedir?

Bulgu: Akım, 8 ay önceki 11A'dan kademeli olarak 18A'ya çıkmış:

• Aylar: 11A → 12.5A → 14A → 16A → 18A
• Çıkış: Doğrusal artış (Aşınma işareti)

İçgörü: Birdenbire olmayan, kademeli kötüleşme = redüktör iç aşınması

Kök Neden: Redüktör Yağ Boşluğu

Tüm bulgular bir sonuca işaret ediyor:

Pitch motor redüktöründe yağ eksikliği var. Redüktör dişlileri yağsız çalışmış, aşınmış.

Neden Yağ Eksildi?

İncelemede bulundu:

• Sızıntı Noktası: Redüktör konturunda ufak çatlak (2mm)
• Zaman Tahmini: 2-3 aydır sızıyor
• Kaybedilen Yağ: Tahmini 40-50 litre (Kapasite: 120 litre)

Neden Alarm Son Adımda Çalıştı?

Redüktör yağı 30 litreden az kaldığında:

• Dişli temas yüzeyindeki film kalınlığı azalır
• Friksyon artarsa, motor akımı artar
• Sıcaklık yükselir (Viskositeyi azaltır → Daha fazla akım)
• Son noktada motor hiç hareket edemiyor (Motor locked rotor current)

Çözüm ve Tamir

Faz 1: Acil Tedbir (30 dakika)

1. Türbini Durdur — Güvenlik
2. Çatlağın Altına Hazne Koy — Kalanını kurtara
3. Yağı Takip Et — Sonraki 4 saat hiç damla yağ yoksa kapak geçişi

Faz 2: Tamir (2-3 saat)

1. Redüktörü Boşalt — 80 litre kuveti
2. Kapağı Kaldır — Çatlağı görselleştir
3. Çatlak Kaynak — Steel TIG weld, sonra NDT (X-ray veya UT)
4. Dişlileri Kontrol Et — Işık altında, magnetik parçacık kontrolü
5. Filtre Değiştir — Aşınma parçacıkları için
6. Yeni Yağ Dol — 100 litre, doğru grade (Tipik: ISO 220, Sinteti)

Faz 3: Test (1 saat)

1. Motor Devreye Al — Boş çalışma, akım ölç (Hedef: <12A)
2. Kanat Hareketi Test Et — Pitch senkodan tüm 120° hareket
3. Sıcaklık Takip Et — İlk 20 dakika, 45°C'de stabil olmalı
4. Sızıntı Yoklaması — Redüktör konturunun altında hiç damla yok

Çıkarılan Dersler

1. Periyodik Bakımdaki Hata

Son bakımda yağ seviyesi kontrol edilmemişti. Prosedürde yazılı ama yapılmamış. Sonuç: 2-3 ay aşınma.

2. Trend Verilerine Bakmanın Önemi

SCADA kütüğünde akım artışı 8 ay öncesinden başlamıştı. Bir kez bakım yapılırken "motor akımı 11A olsun" diye alarm eşiğini değiştirmiş birileri? Olmayan kütük yok, ama tarihte fark görülüyordu.

3. Kanatları Elle Döndürmenin Gücü

Dijital ölçümlerden önce, mekanik hisse başladık. Basit bir hareket, sorunun konumunu hemen ortaya koydu.

4. Malzeme Bilgisi

Yağın "yanmış koku"su = yağ sıcaklığının 120°C'yi aştığı anlamı. Redüktörün "güvenli" sıcaklık aralığı 50-70°C'dir. Uyarı işareti gözden kaçırılmış.

Saha İşleminin Kronolojisi

08:00 — Teknisyen site'ye varış
08:15 — Elle döndürme testi
08:25 — Motor direnci ölçme
08:35 — Redüktör yağı kontrolü (Hemen fark edildi)
09:15 — Redüktörü boşaltma başladı
11:30 — Çatlak kaynak tamamlandı
12:45 — Yeni yağ doldurma ve sızıntı kontrolü
13:30 — Motor testleri, akım ölçümü (12A ✓)
14:00 — Türbin devreye girer

Toplam Downtime: 6 saat

Benzer Sorunları Nasıl Önlerim?

Kontrol Listesi (Her 3 Aylık Bakımda):

• ☐ Pitch motor akımı trend oku (SCADA)
• ☐ Redüktör yağ seviyesini ölç (Dipstick)
• ☐ Yağ renk ve kokusunu kontrol et
• ☐ Redüktör konturunda sızıntı ara (Redüktörün alt kısmında aydınlatma ile)
• ☐ Elle kanat dönme testini yap (Aşırı direnç?)
• ☐ Motor akımı normalse (< 12A), belge yaz ve arşivle

Alarm Eşikleri:

• Motor akımı > 14A → Kontrol listesi çalıştır
• Motor akımı > 16A ve artan → Servise al
• Yağ sıcaklığı > 75°C → Redüktör analizi yap

İlgili İçerikler

• Pitch Sistemi — Teknik Rehber
• Arıza Teşhis Ağacı — Pitch Motor Koluyı
• Torque Hesaplayıcı
• ← Tüm Saha Teşhisleri